مثل ماهى تازه و شير ترش و گوشت گاو . پس اما خفيفهء رطبه ، سستى حركت و مثانه و سلس البول و مثل اينها پيدا مىكند و ثقيلهء رطبه بلغم خام پيدا مىكند و سبب فالج و لقوه و صرع و سكته و رعشه و دردهاى مفاصل مىشود . و اگر خشك است ، سوداهاى ساكن مثل ورم‌هاى سپرز و سرطان ساكن و دوالى و وسواس و اينها پيدا مىكند و متعفن مىشود . [ نكته : ] همانا كه از غذاى گرم [ نيز ] ، ثقيل پيدا مىشود ، بل [ غذاى گرم ، ثقيلى ] بدتر و پرمضرت‌تر [ از ثقيل ايجاد شده از غذاهاى سرد ] حاصل مىكند . تدارك اين اگر خفيف است به مثل ماء العسل و شراب صرف و شراب راسن « 1 » بايد كرد و اگر غليظ است زود سعى بايد كرد تا بيرون كنند آن را از بدن به معالجه‌هاى مناسب به حسب هر مزاج . فى الجمله تناول كنند كمونى و فلافلى و شهريارى و تمرى . و اگر در خود فهم كند كه طبع ، آن را به خود دفع تواند كرد ، اولى آن است كه بگذارند بعد از آن مدد طبع كنند به ماء العسل و سكنجبين بزورى به قوت ، تا نيكو جلا دهد و رگ‌ها بگشايد . اما غذاى ثقيل سرد و خشك ، علاج او شراب صرف كهنه است اگر مزاج اصلى اين كس گرم نباشد و الا سكنجبين بزورى و افتيمونى مناسب است . و هرچه روى نمايد به ضد ، مقابله بايد كرد . [ غذاهاى بىقوام ] مضرت غذاهاى بىقوام يعنى غذايى چند ، كه ترىهاى ايشان به خشكى نيك ممتزج نشده باشد ، مثل شفتالو و زردآلو و خربزه و شير و ماست بد نيز از اين قبيل است . و مضرت اينها آن است كه به هرچه در بدن است ، خواه صفرا ، خواه بلغم و خواه سودا زود منقلب شوند و قابليت عفونت سريعه دارند . از اين جهت است كه تب‌هاى صفراوى و بلغمى پيدا مىكنند و خونى كه از اينها پيدا مىشود تنك و سريع العفونت است و

--> ( 1 ) . مخزن الادويه : شرابى كه با گياه راسن درست مىكنند و معروف به شراب مليكه است .